ಕಣ್ಣ ಭಾಷೆ!

ಅತೀ ಒರಟರಲ್ಲಿ ಒರಟರಿರೋ ಜನಗಳ ಪೈಕಿ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯೂ ಒಂದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ (Thank-you)’ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಪದಗಳ ಬಳಸದೇ ದಿನವನ್ನೇಕೆ ವರ್ಷಗಳನ್ನೇ ಕಳೆಯಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಊರು ದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಪರದೇಶಿಗಳಾದ ನನ್ನಂತಹವರು ಕಲಿತ ಯಾವುದೋ ಒಂದಿಷ್ಟು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದು ಸಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ’ ಎಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದರೆ ‘ನೋ ಮೆನ್ಷನ್’ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ‘ಯು ಆರ್ ವೆಲ್ ಕಂ’ ಅಂತ ನಾಲಿಗೆ ಮೇಲೆ ಹೊರಳಲೊಲ್ಲದು. ನನ್ನ ಈ ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ’ಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಗದಿರುವ  ಆ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಮುಗ್ಧರ ಮುಂದೆ, ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಕಣ್ಣಿನ ಭಾಷೆಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ.. ಇವತ್ತಿಗೂ ಅದು ನಮಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು.

‘ತಾಯೀ, ಮೇಷ್ಟ್ರು ಮೊಮ್ಮಗಾ ಬಂದವ್ನೆ, ಊಟಕ್ಕ್ ಬಡಸವ್ವ, ಕುಡ್ಯಕ್ಕೆ ವಸಿ ಮಜ್ಗೆ ಕೊಡವ್ವ..’ ಎನ್ನೋ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಔದಾರ್ಯತೆ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತದೆ. ಅಂತವರ ಮುಂದೆ ನಾನು ಹಲ್ಲು ಗಿಂಜಿ ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆ ಔದಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟಂತಾಯಿತೇ?  ಅವರ ದೊಡ್ಡತನದ ಮುಂದೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕಟ್ಟಿಹೋಗುತ್ತವೆ.  ನಮ್ಮೂರಿನ ಓದುಬಾರದ ರೈತರು ತಾವು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆ, ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲುಗಳು, ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಕಾಣೆ.

ಹಾಗೇ ಊರೂರು ತಿರುಗುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ-ವೆಲ್‌ಕಮ್’ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಮಾತಾಗತೊಡಗಿದ್ದವು. ಕಲಿತದ್ದು ತುಸು ಹೆಚ್ಚೇ ಎನ್ನುವಂತೆ ನನಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟಬಡಿಸಿದವರಿಗೂ, ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಕೊಟ್ಟವರಿಗೂ  ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ’ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಿ ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿ ಸುಟ್ಟವರಂತೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮನದಲ್ಲೇ ಹಳಿದುಕೊಂಡ ದಿನಗಳು ಬಹಳ ಹಳೆಯವೇನಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿಗೂ ಈ ಕಡೆ Corporate ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ’ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಬರದೇ, ಅತ್ತ ನಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಲಿಯದೇ ಎಷ್ಟೋ ಸಾರಿ ತೊಳಲಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಸುಧಾರಿಸಲಿ, ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿ, ನಾನು ಬಳಸುವ ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ-ವೆಲ್‌ಕಮ್-ನೋ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್’ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳಿಗೆ ಜೀವ ಮೂಡಿಸುವ ಕಲೆ ನನ್ನಲ್ಲಿನ್ನೂ ಮೈಗೂಡಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಮಾನವ ಸಹಜವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೂ ನಮ್ಮ ಸಂವಹನದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಗ. ಅದನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಪರಿಸರ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಉತ್ತರದ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳು ದಕ್ಷಿಣದವರಿಗಿಂತಲೂ, ಪೂರ್ವದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದವರಿಗಿಂತಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದೊಂದು ಸಹಜವಾದ ಅಂಶ. ಸರಿ, ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗೇಕೆ ಹೇರಬೇಕು? ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನವರಿಂದ ದೊರಕಬಹುದಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು? ನಾನು ಹೋದಲ್ಲಿ ಬಂದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದೇಶೀಯ (native) ಪರಿಸರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗೋದೇನೋ ನಿಜ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಪರಿಧಿಯಿಂದಾಚೆಗಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಮೂಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕೋ ಅಥವಾ ನನ್ನಂತೆ ಅವರಿರಲಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೋ?!! Confusion!

ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನಮ್ಮೂರುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾರೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ (explicit) ‘ಧನ್ಯವಾದ’ಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸೋದಿಲ್ಲ. ‘ಬಹಳ ಧನ್ಯವಾದಗಳು…’ ಎನ್ನೋ ಮಾತು ನಮಗೆ something unusual ಅನಿಸುತ್ತೆ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ತುಂಬಿದ ದೈನ್ಯ ನೋಟ ಹಲವಾರು ಪದಗಳನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ (implicit) ಹೊರಹಾಕಬಲ್ಲವು – ಅದು ಒಬ್ಬ ಓದು ಬಾರದ ರೈತನ ನೋಟವಿರಬಹುದು, ಮಾತು ಬಾರದ ಮಗುವಿರಬಹುದು, ಬೆಕ್ಕು ನಾಯಿಗಳಂತ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಬಹುದು.   ಪದಗಳ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಒದ್ದಾಡುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಖಂಡಿತ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಪದಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಖುಷಿಯೆ ಬೇರೆ! SMS  ಇಂದ ವಾಟ್ಸಾಪ್, alphanumeric smiley ಇಂದ graphic emoticons ವರೆಗೂ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಏನೋ ಕೊರತೆ ಇರುವಂತೆ ಭಾಸ ಯಾವಾಗಲೂ ಇದ್ದದ್ದೇ..

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವೆಡೆ ಜನಗಳು ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ – ಹೀಗೆ ಕೊಟ್ಟುತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ‘ಧನ್ಯವಾದ’ದ ಕುರುಹಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ’ ಎನ್ನುವ ಪದದ ಬಳಕೆ ಎಲ್ಲೂ ಆಗೋದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ, ಉಪಕಾರ ಸ್ಮರಿಸಲು ಎದುರುಗಿದ್ದವರ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ‘ನಿಮ್ಮ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ತೀರಿಸಬೇಕೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ’, ಅಥವಾ ‘ನಿಮಗೆ ನಾವೆಂದೂ ಅಬಾರಿ’ ಎಂದರೆ ಆಗಿಹೋಯಿತು. ಈ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಋಣ ಎಂದುಕೊಂಡರಂತೂ ಮುಗಿದೇ ಹೋಯಿತು, ಅದು ಜನ್ಮಜನ್ಮಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೇ ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ನೀವೇನು ಆಗಿದ್ದಿರೋ, ಇಂದು ದೇವರ ಹಾಗೆ ಬಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಋಣವನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ತೀರಿಸಬೇಕೋ?’ ಎನ್ನುವ ಮಾತುಗಳು ಹೊರಬರಬಲ್ಲವು.

‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಮಚ್’, ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ ಸೋ ಮಚ್’, ‘ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ ವೆರಿಮಚ್’ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮೂಲಮಾನಗಳು ಸೋತುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಯಾವುದರ ತೂಕ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಎಂದು ಅಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಫಲನಾಗಿದ್ದೇನೆ – ಅದು ನಿಜ – ಏಕೆಂದರೆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕೇ ವಿನಾ ಅದನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾದೀತೇ? ಹೀಗೆ ಉದ್ದಗಲಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕದ, ಸೀಮಾತೀತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪದಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಸೂಚಿಸುವ ಹಳ್ಳಿಗರು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡವರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳಬೇಕಾದುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಷ್ಟು ನಾಜೂಕುಗಳು ಅವರಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಲ್ಲಿ experts.

ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂವಹನವಾಗುವ ಭಾಷೆಯ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಪದಲಾಲಿತ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಪದವೇ ಇಲ್ಲದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟ ಬಹುದಾದ ಭಾವನೆಗಳ ಅಲೆಗಳು ಬಹಳ ದೂರ ಹೋಗಬಹುದಾದುದು.. ಅಲ್ಲವೇ!

ಧನ್ಯವಾದಗಳು (Thank-you ಅಂತ ಖಂಡಿತ ನಾ ಹೇಳಿಲ್ಲಾ :p )

Advertisements